Kültür Endüstrisi ve Reklam

Frankfurt Okulu üyeleri çalışmalarında temel sorunsallarını insanın özgürleşmesi ve özerk birey üzerine yoğunlaştırmışlar ve toplumsal ve tarihsel gelişmelerin insanın özgürleşmesini engelleyici olduklarını iddia etmişlerdir. Bu bağlamda kültür alanındaki çalışmaları genişleterek kültür endüstrisi ve kitle kültürü kavramları üzerine yoğunlaşmışlardır.

Adorno ve Horkheimer’ın alana kazandırdığı kültür endüstrisi eş deyişle endüstriyel kültür; her türden kültürel öğenin ve etkinliğin metalaştırıldığı ve bu kültürel ürünler aracılığı ile rasyonalizasyona dayalı bir kültürün inşa edildiği bir süreçtir. Bu süreç kültürel ve ekonomik süreçlere dayanır. Bu sistemin oluşabilmesi için teknik olanaklar kadar, ekonomi ve yönetimin yoğunlaşması da buna olanak verir. Horkheimer ve Adorno’ya göre dünya kültür endüstrisinin süzgecinden geçirilerek yönetilmektedir. Film üretiminin tekniklerinin gelişmesi ve sesli filmlerle birlikte izleyicinin kolayca, filmde izlediğinin dış dünyanın devamı olduğu yanılgısına düşmesi kültür sanayinin başarılarından biridir. Kültür endüstrisi kavramının 20. yy. başlarında Avrupa ve Amerika’da yükselen eğlence endüstrisine ait kültürel biçimlerin emtialaştırılmaları ve bu sayede kişilerin düzenin ürettikleri şeyler için duydukları arzu ve bu bir şeyleri tüketmeden aldıkları zevk yoluyla var olan düzene uydurulup ayarlandığı belirtilir.

Kültürel öğelerin metalaştırılmaları, seri üretim olarak çoğaltılmaları ve kitle iletişim araçları aracılığı ile ulaştırılmaları birçok eleştirmen tarafından olumsuz karşılanmaktadır. Bu durumu kültürel yoksunlaşma olarak nitelendiren eleştirmenlerin yanı sıra halk kültürünün etkisini yitirmesine duyulan tepki de izlemektedir. Halk kültürü, egemen özneler dışında kalan kitlelerin kendi deneyimlerini temel alarak oluşan bir kültürdür. Halk kültürü halkın kendisinden üretilen bir kültür iken kitle kültürü yukarıdan dağıtılan kültür endüstrisi tarafından ticari kaygılarla üretilen ve kitlesel düzeyde tüketilmek üzere yapılandırılan bir kültürdür. Bu bağlamda reklamın kültür endüstrisinin bir uzantısı olduğu söylenebilir. Adorno, reklamı, kültür endüstrisinin yaşam iksiri olarak nitelendirir. Kültür endüstrisinin vazgeçilmez bir unsuru olan reklamla kültür kaynaşır ve reklam tekel koşulu altında ne kadar anlamsız görünürse o kadar etkili hale gelir. Bu sayede reklamlar aracılığı ile hem kültürel ürünlerin üretilmesi ve hem de gereken ekonomik katkının gerçekleşmesi sağlanır. Toplumsal değişimlerle yeniden biçimlenen kültürel değerlerin reklamlara yansıması, reklamın sadece ekonomik bir olgu olmadığını aynı zamanda kültürel bir olgu olduğu tezini de güçlendirmektedir. Reklamlar, tüketici ile büyük global şirketler arasındaki bağı güçlendirir.

Kültür endüstrisinde bireyler, reklamı olmayan her bir şeye kuşku ile yaklaşır ve bu durum kültür endüstrisindeki reklamın zaferi olarak nitelendirilir. Kültür endüstrisi kendiliğinden olmayan yapay yani metalaşmış/ticarileşmiş bir kültür üretmektedir. Kitleler tarafından tüketilmek amacıyla yapılandırılmış bu kültür, tüketimin doğasını belirlemektedir. Reklamlar günümüzde yaşantımızı yansıtan ve biçimleyen en önemli kültürel etkenlerden biridir. Reklam ürünün satın alınması kadar bir yaşam satın alınmasını da teşvik ederek toplumsallaşma işlevi de görmektedir. ‘Kültürel bir metin olarak reklam, çeşitli göstergeleri kullanır. Bu göstergeler popüler kültürün objeleridir. Dolayısıyla metinlerde oluşan anlam, çeşitli söylemler aracılığı ile oluşur ve bu söylemler toplumsal güç merkezlerini temsil eder. Reklamın kültürden etkilenişi globalleşmeyle birlikte global ürünlerin reklamlarında da görülmektedir. Global ürünlerin global reklamları lokal kültürlerle karşılaştığı için standart bir şekilde hazırlanan kampanyaların lokal koşullara adaptasyonu söz konusudur. Bu doğrultuda global markalar farklı stratejiler kullanarak ürünlerini diğer ülkelere ihraç etmektedir. Ürünlerin uyarlama aşamasında farklı ülkelerin kimliklerine ve kültürlerine göre düzenlemeler yapılarak, dünyanın her bölgesine özel reklam uygulamaları ile zihinlerde yer etmesi sağlanabilmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir